Celiakia, nazywana też chorobą trzewną, to schorzenie autoimmunologiczne o podłożu genetycznym. Charakteryzuje się nietolerancją glutenu, czyli białka zawartego w zbożach – w pszenicy, życie i jęczmieniu. Choroba ta charakteryzuje się obecnością zmiennych kombinacji objawów klinicznych zależnych od glutenu i enteropatią. Bardzo ważne jest, że choroba trzewna trwa przez całe życie, w chwili obecnej nie znamy żadnego leku, który mógłby ją wyleczyć – oprócz przestrzegania diety bezglutenowej.
Celiakia występuje częściej niż w ogólnej populacji u chorych na choroby autoimmunologiczne1 lub genetyczne takie jak:
- cukrzyca typu 1;
- autoimmunologiczne choroby wątroby i tarczycy;
- zespół Downa;
- zespól Turnera.
U chorych na te choroby zalecane jest co kilka lat oznaczanie poziomu swoistych przeciwciał.
Celiakia – objawy
Na celiakię może wskazywać wiele objawów, które dodatkowo różnią się w zależności od momentu ujawnienia się choroby – u dorosłych zwykle najwyraźniejsze są objawy pozajelitowe.
Główne oznaki wskazujące na chorobę trzewną to:
Objawy ze strony przewodu pokarmowego
- przewlekła biegunka;
- bóle brzucha;
- niedożywienie lub zmniejszenie masy ciała;
- nawracające afty jamy ustnej;
- wymioty;
- objawy zespołu jelita drażliwego;
- zaparcia (rzadko);
- opryszczkowe zapalenie skóry;
- objawy niedokrwistości;
- opóźnienie dojrzewania płciowego (w tym opóźnienie pierwszej miesiączki)
- objawy ze strony układu nerwowego.
- inne objawy:
- padaczka;
- migrena;
- depresja;
- zaburzenia koordynacji ruchowej;
- osłabienie mięśniowe;
- nadmierny skurcz mięśni;
- niski wzrost.
U dzieci celiakia najczęściej objawia się:
- Bardzo obfitymi, cuchnącymi, szarożółtymi, lśniącymi stolcami, występującymi do 3-4 razy na dobę, zawierają one niestrawione resztki pokarmowe;
- Dziecko jest blade, wychudzone, ma charakterystyczny, duży, wydęty brzuch i cienkie kończyny;
- Zmianą usposobienia – dziecko jest rozdrażnione, płaczliwe, traci łaknienie, apatyczne trudno nawiązuje kontakt z otoczeniem;
- Zahamowanym rozwojem psychofizycznym – min. niedoborem masy ciała i deficytem wzrostu.
Dieta – jak ją ułożyć?
Osoby chore na muszą stosować dietę bezglutenową do końca życia. Powinna ona więc być bogata w:
- Białko pełnowartościowe – może ono pochodzić z mięsa lub z mleka;
- Witamina A, D, E, K;
- Kwas foliowy, wapń i żelazo.
Warto także zadbać o to, aby w diecie było jak najwięcej warzyw, owoców oraz nasion roślin strączkowych.
Ułożenie odpowiednio zbilansowanej, różnorodnej i smacznej diety bezglutenowej na początku może być sporym wyzwaniem dlatego zapraszamy do zapisów w naszej placówce – Dietetyk mgr Aleksandra Tyszko ułoży odpowiednio zbilansowaną dietę 22 724-36 44 wew. 3
