W wykrywaniu raka jelita grubego dużą rolę odgrywają badania przesiewowe, do których zalicza się:
- badanie na krew utajoną w kale, które powinno być wykonywane co 12 miesięcy u osób po 50. roku życia. Badanie to pozwala zmniejszyć umieralność na raka jelita grubego o ok. 16% a pozytywny wynik badania jest zawsze jednoznacznym wskazaniem do wykonania kolonoskopii,
- kolonoskopia, czyli badanie endoskopowe, które powinno się wykonywać co 10 lat po ukończeniu 40 roku życia. Badanie to oprócz możliwości dokładnej oceny budowy ścian jelita grubego pozwala również usunąć niewielkich rozmiarów polipy oraz pobrać wycinek podejrzanych zmian do badania histopatologicznego.
Objawy chorobowe raka jelita grubego są zależne od odcinka jelita, w którym umiejscowiona jest zmiana.
Zmiana w okolicy wstępnicy, czyli w prawej połowie jelita grubego daje następujące objawy: stolec zmieszany z krwią lub ciemny, bóle w prawym podbrzuszu, wyczuwalny guz w prawej połowie jamy brzusznej, niedokrwistość.
Zmiana w okolicy poprzecznicy daje następujące objawy: stolec zmieszany z krwią, bóle w centrum jamy brzusznej, niedokrwistość.
Zmiana zlokalizowana w zstępnicy, czyli w lewej części jelita grubego: biegunki na przemian z zaparciami, jasnoczerwona krew na powierzchni stolca, zmienne pory wypróżnień, kolki, wzdęcia, stolec wąski (ołówkowaty).
Zmiana zlokalizowana w końcowym odcinku jelita grubego, czyli w esicy lub odbytnicy daje następujące objawy: domieszka jasnoczerwonej krwi pokrywająca stolec, uczucie niepełnego wypróżnienia, kolka jelitowa z potrzebą wypróżniania, bóle brzucha, bóle krocza.
Najczęstsze objawy raka jelita grubego to:
- bóle brzucha (występują w 44% przypadków)
- zmiana rytmu wypróżnień (43%)
- krew w stolcu (40%)
- osłabienie ogólne (20%)
- niedokrwistość bez innych objawów ze strony przewodu pokarmowego (11%)
- utrata mady ciała i osłabienie (6%).
👉 Najważniejsze:
Rak jelita grubego zwykle zaczyna się od małego polipa, który przez lata może się powiększać.
W Polsce działa Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego, w którym osoby bez objawów klinicznych mogą skorzystać z bezpłatnej kolonoskopii przesiewowej. To badanie umożliwia wykrycie raka we wczesnym stadium lub zmian przedrakowych, takich jak polipy, które można usunąć w trakcie badania, zanim przekształcą się w nowotwór. Nie potrzebujesz skierowania – wystarczy, że zgłosisz się do placówki realizującej program. Program jest dla osób w wieku:
- od 50 do 65 lat,
- lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta, rozpoznano nowotwór jelita grubego,
które nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.
